انتخاب الیاف بتن کفسازی به کاری بستگی دارد که کف باید انجام دهد. اگر فقط میخواهید جلوی ترکهای سطحی چند ساعت اول را بگیرید، الیاف میکرو با دوز کم کافی است. اما اگر طرح از الیاف میخواهد ترک بتن سختشده را کنترل کند یا جای مش کنترل ترک را بگیرد، الیاف ماکرو با دوزی لازم است که مهندس حساب کرده. این دوز از بارها، ضخامت و نقشهٔ درزها میآید، نه از عدد سرانگشتی یا تعداد کیسه.
اول ببینید کف قرار است چه باری را تحمل کند
کف انبار یا سوله با کف حیاط یک خانه فرق دارد. روی آن لیفتراک رفتوآمد میکند، قفسهبندی انبار بار متمرکز به آن میدهد و گاهی دستگاه سنگین مستقیم روی بتن پیچ میشود. بنابراین پیش از هر حرفی دربارهٔ الیاف، طراح باید تصویر روشنی از بارها داشته باشد. نوع لیفتراک، بار چرخها و چیدمان قفسهها را از کارفرما بپرسید. همچنین بپرسید آیا دستگاهی روی فونداسیون جداگانه مینشیند یا نه.
این پاسخها اول ضخامت کف، زیرسازی و ردهٔ بتن را تعیین میکند. الیاف یکی از ورودیهای همین طراحی است، نه راهی برای دور زدن آن. سپس طراح تصمیم میگیرد الیاف چه کاری بکند. ممکن است فقط از سطح تازه محافظت کند. در غیر این صورت ممکن است عرض ترکهای جمعشدگی را کنترل کند، یا پس از ترکخوردن ظرفیت خمشی بدهد. هر کدام از این کارها محصول و دوز خودش را میخواهد.

الیاف میکرو یا ماکرو؛ کدام برای کف صنعتی؟
این دو خانواده دو کار متفاوت میکنند. مؤسسهٔ بتن آمریکا (ACI) الیاف میکرو مصنوعی را اساساً برای کنترل ترک جمعشدگی خمیری میداند و میگوید سهمشان در خواص بتن سختشده کم است. در مقابل، الیاف ماکرو ضخیمتر است، با قطر ۰٫۳ میلیمتر یا بیشتر، و رفتار بتن را پس از ترکخوردن بهتر میکند.
از این رو الیاف بتن pp تکرشتهای جایی به کار کف میآید که خطر اصلی ترک سطحی سنین اولیه است؛ برای مثال در سولهای گرم با درهای باز و باد. اما وقتی طرح روی الیاف در بتن سختشده حساب کرده، انتخاب درست الیاف ماکرو سنتتیک است. در بعضی کفها هر دو با هم مصرف میشوند، هر کدام با دوز خودش.
| گرید پلیگارد | کارش در کف | بازهٔ دوز |
| میکرو؛ PG MS-12 با طول ۶، ۱۲ یا ۱۸ میلیمتر | ترک جمعشدگی خمیری در ساعتهای اول | ۰٫۶ تا ۱٫۲ کیلوگرم در متر مکعب |
| ماکرو؛ PG EC-45 با طول ۴۵ میلیمتر | کنترل ترک، نه جایگزین کامل آرماتور | ۲ تا ۴ کیلوگرم در متر مکعب |
| ماکرو؛ PG MF-54 با طول ۵۴ میلیمتر | کفهای صنعتی و کفهای بتنی روی بستر | ۳ تا ۷ کیلوگرم در متر مکعب |
دوز الیاف بتن کفسازی چطور تعیین میشود؟
هر نوع الیاف حداقلی دارد که کمتر از آن کار نمیکند. راهنمای ACI دربارهٔ حداقل دوز الیاف، برای الیاف ماکرو مصنوعی در دالهایی که روی زمین اجرا میشوند دستکم ۱٫۸ کیلوگرم در متر مکعب میخواهد. کمتر از این مقدار، کف تقریباً مثل بتن بدون الیاف رفتار میکند. شکلهای خاص الیاف هم این حداقل را پایین نمیآورد.
با این حال حداقل فقط خط شروع است. ACI در راهنمای کنترل عرض ترک میگوید دوز حداقل برای کنترل ترکهای جمعشدگی و حرارتی کافی است. همچنین میگوید دوز بیشتر میتواند ظرفیت خمشی و چقرمگی پس از ترک را بالا ببرد. بنابراین کفی که زیر بار سنگین است و روی این ظرفیت حساب کرده، دوز طراحیشده میخواهد نه دوز حداقل.
در عمل طراح یک عملکرد را مشخص میکند، مثلاً مقاومت پسماند در آزمون خمشی. سپس تأمینکننده نشان میدهد با الیاف خودش چه دوزی به آن عدد میرسد. ضابطهٔ ۱۲۰-۴ سازمان برنامه و بودجه، «دستورالعمل کنترل کیفی بتن حاوی الیاف پلیاولفین»، برای سنجش عملکرد خمشی به آزمونهای ASTM C1609، C1399 و C1550 ارجاع میدهد. تیم فنی پلیگارد نیز دوز را رایگان از روی مقطع، بارگذاری و شرایط محیطی طراحی میکند.
الیاف جای چه چیزی را میگیرد و جای چه چیزی را نه
الیاف ماکرو جای مش کنترل ترک و میلگرد حرارتی را میگیرد، جایی که طراح اجازه دهد. اما جای آرماتوری را که مهندس برای خمش گذاشته، مثلاً روی چالهها یا زیر دستگاه سنگین، نمیگیرد. اگر در نقشه هر دو آمده، الیاف یک قلم اضافه است، نه جایگزین.
دربارهٔ درزها نیز همین منطق برقرار است. الیاف جلوی جمعشدگی ناشی از خشکشدن را نمیگیرد، پس کف همچنان نقشهٔ درز میخواهد. فاصلهٔ بیشتر بین درزهای انقباضی با الیاف ماکرو ممکن است، اما فقط بهعنوان خروجی یک طراحی کامل. زمان و عمق برش و چیدمان قطعهها را در مقالهٔ درز در دال بتن الیافی توضیح دادهایم.
همچنین انتظار جهش مقاومت فشاری نداشته باشید. ACI اثر الیاف را در کمتر از ۰٫۵ درصد حجمی ناچیز تا بسیار کم میداند. ضابطهٔ ۱۲۰-۴ هم میگوید الیاف با مقدار کم تا متوسط، مقاومت فشاری را بهطور محسوسی تغییر نمیدهد. بنابراین ردهٔ بتن همان است که طرح خواسته.
پرداخت سطح را با در نظر گرفتن الیاف برنامهریزی کنید
اکیپها اغلب نگراناند الیاف بتن کفسازی روی سطح بیاید. اگر مالهکشی زود شروع شود یا تیغهها کج باشند، این اتفاق میافتد. چاره بیشتر زمانبندی است. صبر کنید تا آبانداختگی تمام شود، کار مالهپروانهای را با تیغهٔ تخت شروع کنید و زاویهٔ تیغه را فقط در مراحل آخر بالا ببرید. اگر بیرونزدن الیاف از سطح را دیدید، چند دقیقه دست نگه دارید تا سطح سفتتر شود.

اگر قرار است کف اپوکسی، پوشش یا پولیش بخورد، پیش از بتنریزی به پیمانکار آن کار بگویید که بتن الیاف دارد. سپس یک قطعهٔ نمونه با همان مخلوط، همان اکیپ و همان ابزار بریزید. مراحل آمادهسازی سطح را در مقالهٔ کف اپوکسی روی بتن الیافی آوردهایم. در ضمن تیم فنی ما در صورت درخواست، در اولین بتنریزی کف صنعتی حاضر میشود و ترتیب کار را با اکیپ مرور میکند.
پیش از اولین بتنریزی، مخلوط را آزمایش کنید
کف صنعتی حجم زیادی دارد، پس یک اشتباه در هزاران متر مربع تکرار میشود. به همین دلیل اول یک طرح اختلاط آزمایشی با سیمان، سنگدانه و افزودنی خودتان بسازید. اسلامپ، پخششدن الیاف و رفتار سطح هنگام پرداخت را بسنجید. فهرست آنچه باید ثبت شود در مقالهٔ طرح اختلاط بتن الیافی آمده است.
روز بتنریزی، زمان اختلاط توافقشده را رعایت کنید و پیش از تخلیهٔ هر تراکمیکسر بتن را ببینید. ضابطهٔ ۱۲۰-۴ میخواهد بتن الیافی بدون گلولهشدن الیاف تحویل شود. همچنین نمونهگیری از بتن سختشده را دستکم یک بار برای هر ۱۱۵ متر مکعب در بچینگ و دستکم یک بار برای هر رده در هر روز تعیین کرده است. کیسههای باز شده هم باید دوباره وزن شوند. اگر اسلامپ افت کرد، آب اضافه نکنید؛ مقدار روانکننده را تنظیم کنید.
خود الیاف را هم هنگام تحویل کنترل کنید
در کارگاههای ایران معمولاً بتن کف از بچینگ میآید و الیاف یا در بچینگ اضافه میشود یا سر کار داخل تراکمیکسر. ضابطهٔ ۱۲۰-۴ برای اختلاط به ASTM C94 یا استاندارد ملی ۶۰۴۳ ارجاع میدهد. بنابراین محل افزودن و زمان اختلاط را پیش از اولین بار با بچینگ هماهنگ کنید، نه بعد از آن.
همین ضابطه برای پذیرش خود الیاف نیز معیار دارد. برای مثال، طول ۳۰ رشته را اندازه میگیرند؛ میانگین باید در محدودهٔ ±۱۰ درصد طول اعلامشده باشد و ۹۵ درصد رشتهها در بازهٔ اعلامشده. همچنین الیاف ماکرو باید بیش از ۵۸۰ دنیر و مقاومت کششی بیش از ۳۴۵ مگاپاسکال داشته باشد. گواهی کنترل کیفیت هر سری و برگهٔ فنی را بگیرید و با برچسب کیسهها مقایسه کنید.
چکلیست کوتاه الیاف بتن کفسازی
بارها، ضخامت و زیرسازی، اول توسط طراح تعیین شده باشد.
کار الیاف مکتوب شده باشد: فقط سطح، کنترل ترک یا ظرفیت پس از ترک.
گرید میکرو یا ماکرو برای همان کار انتخاب شده و دوزش از بازهٔ همان گرید باشد.
جایی که دوز مهم است، آزمون عملکردی در مشخصات فنی نام برده شده باشد.
نقشهٔ درز، روش عملآوری و ترتیب پرداخت پیش از بتنریزی توافق شده باشد.
طرح اختلاط آزمایشی ساخته شده و برای کفهای پوششدار، قطعهٔ نمونه هم ریخته شده باشد.
برای خرید الیاف بتن از تأمینکنندهای سراغ بگیرید که در همهٔ این موارد کمک کند. پلیگارد همهٔ گریدها را از پلیپروپیلن صددرصد نو و با سیستم کیفیت ISO 9001 تولید میکند. همچنین هر سری تولید گواهی کنترل کیفیت خودش را دارد. الیاف در کیسههای محلول در آب ۳ و ۵ کیلوگرمی عرضه میشود که مستقیم داخل مخلوطکن میرود، و برای آزمایش نمونهٔ رایگان میفرستیم. گرید مخصوص کف را در صفحهٔ کفسازی صنعتی ببینید، یا از صفحهٔ الیاف بتن شروع کنید.
پرسشهای متداول
آیا الیاف میکرو برای کف انبار کافی است؟
فقط اگر کارش کنترل ترک جمعشدگی خمیری در ساعتهای اول باشد. اگر طرح روی الیاف در بتن سختشده حساب کرده یا میخواهد جای مش کنترل ترک را بگیرد، کف به الیاف ماکرو با دوز طراحیشده نیاز دارد.
حداقل دوز الیاف ماکرو مصنوعی در کف بتنی چقدر است؟
ACI برای الیاف ماکرو مصنوعی در دالهایی که روی زمین اجرا میشوند دستکم ۱٫۸ کیلوگرم در متر مکعب میخواهد. این حداقل ترکهای جمعشدگی و حرارتی را کنترل میکند؛ کفی که زیر بار سنگین روی ظرفیت پس از ترک حساب کرده، دوز طراحیشدهٔ بیشتری میخواهد.
آیا الیاف میتواند جای میلگرد را در کف صنعتی بگیرد؟
الیاف ماکرو جای مش کنترل ترک و میلگرد حرارتی را میگیرد، جایی که طراح اجازه دهد. اما جای آرماتوری را که برای خمش گذاشته شده، مثلاً روی چالهها یا زیر دستگاه سنگین، نمیگیرد.
چطور جلوی بیرونزدن الیاف از سطح کف را بگیریم؟
الیاف بیشتر وقتی روی سطح میآید که مالهکشی زود شروع شود یا تیغهها کج باشند. صبر تا پایان آبانداختگی، شروع با تیغهٔ تخت و ریختن یک قطعهٔ نمونه پیش از کار اصلی، الیاف را زیر خمیر نگه میدارد.