افزودن الیاف به بتن یک قاعدهٔ اصلی دارد: الیاف وارد مخلوطی میشود که بقیهٔ مصالحش را دارد، در حالی که دیگ میچرخد، و بعد آنقدر اختلاط اضافه میگیرد که یکنواخت پخش شود. بهترین جا برای این کار بچینگ است. افزودن در تراکمیکسر سر کار در درجهٔ دوم قرار میگیرد و بتونیر برای کارهای کوچک مناسب است، به شرط اینکه سهم هر بار را وزن کنید. در نهایت، پیش از تخلیه کسی باید بتن را از نظر گلولهشدن الیاف نگاه کند. در ادامه هر مرحله را به ترتیب میبینید.
پیش از اولین بار، چهار چیز را توافق کنید
بیشتر مشکلات الیاف در پیشفاکتور شروع میشود، نه در دیگ. بنابراین این چهار مورد را پیش از روز بتنریزی روشن کنید.
گرید و دوز. الیاف میکرو و ماکرو دو کار متفاوت میکنند و هر کدام بازهٔ دوز خودش را در هر متر مکعب دارد. روش انتخاب این عدد در راهنمای مقدار و روش مصرف الیاف آمده است.
نقطهٔ افزودن. الیاف را بچینگ اضافه میکند یا کارگرها سر کار داخل تراکمیکسر میریزند؟
زمان اختلاط. بعد از آخرین کیسه، دیگ چند دور میچرخد؟
کنترل. چه کسی بتن را پیش از تخلیه نگاه میکند و چه کسی حق دارد بار را برگرداند؟
اگر اولین بار است که با این مصالح کار میکنید، ابتدا یک طرح اختلاط آزمایشی بسازید. انجمن ملی بتن پیشساختهٔ آمریکا (NPCA) نیز در راهنمای مصرف الیاف همین را میگوید: نوع الیاف، دوز و ترتیب بارگیری را پیش از تولید با هم آزمایش کنید.
افزودن الیاف به بتن در بچینگ
بچینگ بهترین جاست، چون ترازو و روال ثابت دارد. با این حال زمان ریختن الیاف همچنان مهم است.
تراکمیکسری که زیر بچینگ بار میگیرد
مؤسسهٔ بتن آمریکا (ACI) دربارهٔ اختلاط الیاف با بتن در تراکمیکسر راهنمای روشنی دارد. ابتدا همهٔ مصالح دیگر بارگیری میشود. سپس الیاف بهطور پیوسته داخل دیگِ در حال چرخش ریخته میشود، با سرعتی حدود ۱۰ تا ۱۲ دور در دقیقه. بعد از اینکه آخرین الیاف وارد شد، دستکم ۴۰ دور اختلاط لازم است که تقریباً چهار تا پنج دقیقه طول میکشد. ACI همچنین میگوید دستور تولیدکنندهٔ الیاف مقدم است، پس پیش از تعیین روال، برگهٔ فنی را بخوانید.
راهنمای NPCA کمی محتاطتر است. این راهنما دستکم ۳ تا ۵ دقیقه اختلاط با دور تند، یا دستکم ۷۰ دور در تراکمیکسر میخواهد. هر دو عدد راهنمای کلیاند و در واقع طرح اختلاط آزمایشی شما تعیین میکند کدام لازم است.
بچینگ تر
در بچینگ تر، بتن در میکسر خود کارخانه ساخته میشود و بعد داخل تراکمیکسر میریزد. به گفتهٔ ACI این میکسر آنقدر قوی هم میزند که الیاف را پخش کند. به همین دلیل زمان و سرعت اختلاط آن نزدیک به بتن معمولی است. اما چند بار اول را با دقت نگاه کنید. اگر الیاف گلوله ماند، مطابق توصیهٔ ACI زمان اختلاط را بیشتر یا حجم هر بار را کمتر کنید.
الیاف در کدام مرحله؟
به گفتهٔ NPCA، الیاف بهندرت در شروع بارگیری اضافه میشود، چون الیاف آزاد در دیگ خالی ممکن است گلوله شود. در مقابل، الیاف یا همراه سنگدانهها میرود یا نزدیک پایان بارگیری. همچنین به نوشتهٔ NPCA بیشتر تولیدکنندگان توصیه میکنند کیسههای محلول در آب همزمان با سیمان ریخته نشود. بنابراین کیسهها را از مرحلهٔ سیمان دور نگه دارید، مگر اینکه تأمینکننده چیز دیگری گفته باشد.
ریختن الیاف در تراکمیکسر سر کار
گاهی بچینگ امکان افزودن الیاف را ندارد. در این صورت کارگرها الیاف را سر کار اضافه میکنند. مراحل را به همین ترتیب انجام دهید.
برگهٔ همراه بار را ببینید و تعداد کیسه را برای حجم داخل دیگ حساب کنید.
سپس پیش از اولین کیسه، دیگ را روی دور اختلاط ببرید.
کیسهها را یکییکی داخل قیف بریزید، نه همه را با هم.
بعد از آخرین کیسه، دورها را بشمارید. عددی را که با بچینگ توافق کردهاید رعایت کنید و هرگز کمتر از ۴۰ دوری که ACI پیشنهاد میکند نچرخانید.
در پایان، پیش از اولین فرغون یا پمپ، بتن را سر شوت نگاه کنید.
برای این کار وقت بگذارید، چون وقتی تراکها منتظرند، کارگرها دورها را کم میکنند.
کار با بتونیر کارگاهی
برای یک دال کوچک، پیادهرو یا تعمیر، بتن اغلب با بتونیر ساخته میشود. در این حالت یک کیسهٔ ۳ کیلوگرمی برای یک بار بتونیر خیلی زیاد است. بنابراین کیسه را باز کنید و سهم هر بار را وزن کنید. ابتدا حجم بتن یک بار بتونیر را حساب کنید و سپس آن را در دوز هر متر مکعب ضرب کنید.
اول شن، ماسه و بخشی از آب را بریزید. سپس در حالی که بتونیر میچرخد، الیاف را کمکم بپاشید و بعد سیمان و بقیهٔ آب را اضافه کنید. هرگز الیاف را در دیگ خالی بتونیر نریزید. همچنین هر بار را بیشتر از بتن معمولی هم بزنید، تا جایی که هیچ گلولهای دیده نشود. کارهای کوچک معمولاً با الیاف بتن pp ظریف انجام میشود که ترکهای جمعشدگی خمیری سنین اولیه را کنترل میکند.
کار با کیسههای الیاف
کار با کیسهها بخشی از افزودن الیاف به بتن است که کارگرها معمولاً با عجله انجامش میدهند. پلیگارد همهٔ گریدها را در کیسههای محلول در آب ۳ و ۵ کیلوگرمی عرضه میکند. کیسهٔ کامل کنترل دوز را ساده میکند، چون بهجای گرم، کیسه میشمارید. برای مثال، دوز ۱ کیلوگرم در متر مکعب برای بار ۶ متر مکعبی دقیقاً دو کیسهٔ ۳ کیلوگرمی است.

کیسهها را تا لحظهٔ مصرف خشک نگه دارید، زیرا برای حلشدن در مخلوط ساخته شدهاند. به نوشتهٔ NPCA گاهی کیسهها را پیش از بارگیری باز میکنند تا الیاف بهتر پخش شود. این کار را فقط با اجازهٔ تأمینکننده انجام دهید. علاوه بر این، ضابطهٔ ۱۲۰-۴ سازمان برنامه و بودجه، «دستورالعمل کنترل کیفی بتن حاوی الیاف پلیاولفین»، میخواهد کیسههای بازشده دوباره وزن شود. پس فرض نکنید کیسهٔ نیمهکاره هنوز وزن روی برچسب را دارد.
کنترلها پیش از تخلیهٔ بتن
این کنترل یک دقیقه وقت میگیرد، اما نتیجهٔ کار الیاف را تعیین میکند. آن را روی اولین بار و هر وقت روال عوض شد انجام دهید.
گلولهشدن الیاف را بررسی کنید
اولین بتنی را که از شوت پایین میآید نگاه کنید. الیاف باید بدون گلوله در خمیر پخش باشد. ضابطهٔ ۱۲۰-۴ نیز میخواهد بتن الیافی در زمان تحویل عاری از الیاف گلولهشده باشد. به گفتهٔ NPCA گلولهها معمولاً از مخلوط خیلی خشک یا مخلوطی میآید که ذرات ریز کافی (سیمان، ماسه و پوزولان) برای پوشاندن الیاف ندارد. اگر گلوله دیدید، اختلاط را ادامه دهید و دوباره نگاه کنید. اگر باز هم ماند، بار را برگردانید.

اسلامپ را درست بخوانید
الیاف عدد اسلامپ را پایین میآورد. به گفتهٔ ACI بخشی از این افت ظاهری است و الیاف به آب بیشتر نیاز ندارد. در دوزهای کم تا متوسط، روانکننده یا فوقروانکننده اسلامپ را حفظ میکند، بدون اینکه نسبت آب به سیمان عوض شود. بنابراین شلنگ آب بسته میماند. اگر بتن سفت است، بچینگ مقدار افزودنی را تنظیم میکند.
تعداد کیسه را با برگهٔ همراه بار تطبیق دهید
در پایان، ببینید کیسههای مصرفشده با برگهٔ همراه بار و حجم بتن جور درمیآید یا نه، و هر کیسهٔ نیمهکاره را یادداشت کنید.
سه روش در یک نگاه
| روش | زمان ریختن الیاف | اختلاط بعد از آخرین کیسه | خطر اصلی |
| تراکمیکسر زیر بچینگ | بعد از بقیهٔ مصالح، با دیگ در حال چرخش | دستکم ۴۰ دور، حدود ۴ تا ۵ دقیقه | ریختن کیسه همراه سیمان |
| تراکمیکسر سر کار | کیسه به کیسه، با دیگ روی دور اختلاط | عدد توافقشده، هرگز کمتر از ۴۰ دور | کمکردن دورها وقتی تراکها منتظرند |
| بتونیر کارگاهی | سهم وزنشده، بعد از شن، ماسه و بخشی از آب | بیشتر از بتن معمولی، تا وقتی گلولهای نماند | ریختن الیاف در دیگ خالی |
روش بچینگ برای کفها و کارهایی که با الیاف پلیمری بتن از نوع ماکرو اجرا میشود مناسبتر است، چون دوزشان طراحیشده و حجم بارها زیاد است. اگر تولیدکنندهٔ بتن آماده هستید، مقالهٔ بتن آماده الیافی طرف بچینگ را توضیح میدهد.
نقش تأمینکننده
افزودن الیاف به بتن وقتی بیدردسر پیش میرود که بچینگ، کارگاه و تأمینکننده پیش از کار روی جزئیات توافق کنند. پیش از خرید الیاف بتن بخواهید دوز طراحی و مدارک گرید ارائه شود. تیم فنی پلیگارد دوز را از روی مقطع، بارگذاری و شرایط محیطی، رایگان طراحی میکند. هر بچ تولید گواهی کنترل کیفیت خودش را دارد و برای ساخت طرح اختلاط آزمایشی نمونهٔ رایگان میفرستیم. برای کفسازی صنعتی، تیم ما در صورت درخواست در اولین بتنریزی حاضر میشود. اگر تازه با این مصالح آشنا میشوید، از صفحهٔ الیاف بتن شروع کنید.
پرسشهای متداول
الیاف را چه زمانی باید داخل تراکمیکسر ریخت؟
بعد از اینکه همهٔ مصالح دیگر بارگیری شد، بهطور پیوسته و در حالی که دیگ میچرخد. ACI سپس دستکم ۴۰ دور اختلاط، حدود چهار تا پنج دقیقه، پیشنهاد میکند، مگر اینکه تولیدکنندهٔ الیاف چیز دیگری گفته باشد.
میشود الیاف را بهجای بچینگ، سر کار داخل تراکمیکسر ریخت؟
بله، وقتی بچینگ امکان افزودن ندارد. دیگ را روی دور اختلاط ببرید، کیسهها را یکییکی بریزید و پیش از تخلیه، تعداد دور توافقشده را کامل کنید.
اگر بعد از افزودن الیاف اسلامپ افت کرد، آب اضافه کنیم؟
خیر. به گفتهٔ ACI بخشی از این افت ظاهری است و الیاف به آب بیشتر نیاز ندارد. در دوزهای کم تا متوسط، روانکننده اسلامپ را بدون تغییر نسبت آب به سیمان حفظ میکند.
اگر سر شوت گلولهشدن الیاف دیدیم چه کنیم؟
اختلاط را ادامه دهید و دوباره نگاه کنید. گلوله معمولاً از مخلوط خیلی خشک، کمبود ذرات ریز یا ریختن الیاف در دیگ خالی میآید. اگر گلولهها باز نشد، بار را برگردانید.